Hayme Hatun, Hayme Ana Kimdir

Hayme Hâtun veya Hayma Ana, Osmanlı Devleti’nin kurucusu olan Osman Gazi‘nin büyükannesi, Ertuğrul Gazi‘in annesi, yörük kadınıdır.

İsmi
Hayme kelimesi Osmanlı Türkçesinde “Çadır” (otağ) anlamına gelmektedir. Osmanlıda aynı zamanda çadır kelimesi devlet anlamında da kullanılmıştır. Hayme Ana ismi ise çadır anası, çadırın direği ve “Devlet Ana” olarak anlam kazanmıştır.

Yaşamı
Farklı tarihçilere göre Süleyman Şah’ın veya Gündüz Alp’in eşidir. Ertuğrul Gazi‘nin annesi, Osman Gazi‘nin büyükannesi olan Hayme Hâtun, Osmanlı padişahlarının müslüman olmayan cariyelerle evlenmeleri geleneğinden önce yaşadığı için Türk olduğu kesindir. Doğum, ölüm tarihleri ve yaşamı hakkında yeterli bilgi yoktur. Bir inanışa göre kocası Süleyman Şah’ın Fırat Nehri’ni geçerken boğularak ölmesi üzerine Kayı Boyu’nun başına geçen ve cengaverliğiyle de bilinen Hayme Ana, Selçuklu Sultanı Alâeddin Keykubad‘ın yer göstermesi üzerine önce Ankara Karacadağ, ardından da Domaniç ve Söğüt’e yerleşir. İnanışa göre Ertuğrul Gazi, “Devlet Ana” diye de anılan annesi Hayme Ana’yı, Çarşamba köyünde her yıl çadır kurduğu bir tepe üzerine defnettirdi.

Mezarı
Çarşamba köyündeki bir mezarın yüzyıllar boyunca yöre halkı tarafından Hayma Hâtun’un kabri olarak ziyaret edildiğini duyan Osmanlı Padişahı II. Abdülhamid 1892 yılında burada bir türbe inşa ettirmiştir. Diğer taraftan da İdris-i Bitlisî Heşt Behişt isimli tarihinde Osman Gazi’nin küçük oğlu Alâeddin Paşa’yı Bilecik’te annesinin yanında ikamet ettirdiği yazmaktadır.

Çarşamba köyünde vefat ettiği ve aynı yere defnedildiği düşünülen Hayme Ana için mezarı başında anma töreni düzenlenir. Hayme Hatun’un türbesi ve Hayme Ana heykeli Kütahya’nın Domaniç ilçesinde görülebilecek en önemli yerlerden biridir.