Mirim Çelebi Kimdir

Mirim Çelebi asıl adı Mahmud bin Mehmed (1450 – 1525), Osmanlı matematikçi ve gökbilimcisi.

Hayatı
Mirim Çelebi, birçok gökbilimci ve matematikçi yetiştirmiş bir aileden gelmektedir. Ali Kuşçu, annesi tarafından büyükbabası olur. Babasının genç yaşta ölümünden sonra dedesi Hocazâde tarafından yetiştirildi ve Sinan Paşa gibi âlimlerden ders almasını sağladı. İstanbul’da medrese öğrenimi görerek müderris oldu. Gelibolu, Edirne, Bursa ve İstanbul medreselerinde müderrislik yaptı. Özellikle matematik ve gökbilim alanında döneminin en büyük otoritesi olduktan sonra II. Bayezid tarafından saraya davet edildi ve ona riyâziyyât (matematik) okuttu. Yavuz Sultan Selim döneminde Anadolu kazaskerliğine getirildiyse de (1519) kısa bir süre sonra emekliliğe sevkedildi. Hayatının sonlarına doğru hacca gitti ve dönüşünde Edirne’ye yerleşti. Burada vefat etti (1525) ve Tunca kıyısındaki Kasım Paşa Camii’nin hazîresine gömüldü.

Çalışmaları ve eserleri
Kadızâde-i Rûmî ile Ali Kuşçu’nun temsilcisi oldukları Semerkant matematik-astronomi okulunun çizgisini takip eden Mîrim Çelebi gökbilimde gözlem yönteminin gelişip yaygınlaşması için çaba gösterdi. Nasıreddin Tusi’nin Zic’i ilhani adlı eserine dayanarak Uluğ Bey‘in Zic‘ine Düstur ül-amel ve tashih ül-cetvel adıyla Farsça bir şerh yazdı. Gökbilim konusunda El-Makasit adlı eseri de vardır.

Çelebi’nin en önemli eserlerinden biri Uluğ Bey‘in Zic‘ine Farsça olarak Düstürü’l-amel ve tashihü’l-cedvel adında yazdığı bir şerhtir. Çelebi eserde konuları çok çeşitli şekillerde anlatmış, örneğin bir derecelik yayın sinüsünü mirimcelebihesaplamak için gayet anlaşılır biçimde 5 ayrı çözüm yolu göstermiştir.

Mirim Çelebi aynı zamanda kendisini çok seven Yavuz Sultan Selim‘in ısrarları sonucunda dedesi Ali Kuşçu‘nun astronomi ile ilgili Fethiye eserini de şerh etmiştir. Matematik ve gökbilim ile ilgili yedi sekiz risalesi bulunmaktadır.

Tarih ve edebiyat alanlarında da söz sahibi olan Mirim Çelebi, Osmanlı ülkesinde gökbilim ve matematik ilimlerinin ilerlemesi için kuşkusuz en çok çalışan müslüman bilim insanlarındandır.