Uzun Hasan Kimdir

Uzun Hasan, (d. 1423 – ö. 6 Ocak 1478), Türk Oğuzların Bayındır boyuna mensup Akkoyunlu hükümdarıdır. Bugünkü İran, Irak, Azerbaycan, Ermenistan ve Türkiye’nin bir bölümünü kapsayan bir coğrafyada hüküm sürdü (1453-1478).

Boyunun uzun olmasından dolayı ‘Uzun’ lakabını almıştır. Babası Timur’un Diyarbakır, Mardin, Sivas, Şanlıurfa ve Erzincan’a yönetici olarak atadığı ve Akkoyunlu Devleti’nin kurucusu olan Kara Yülük Osman Bey’in oğullarından Ali Bey, annesi Karayülük Osman Bey’in ağabeyi Pîr Ali Bey’in kızı Saray (Sâre) Hatun’dur. İyi bir eğitim gördü. babasının taht için mücadelesi ve askerî faaliyetleri sırasında ona zaman zaman vekâlet etti.

Dönemi
1453’te kardeşi Cihangir Mirza’nın kuvvetlerini dağıtarak Diyarbakır’da devletin başına geçti. Karakoyunlular ve Timur’un torununu yenerek devletinin sınırları güneye doğru genişletti, 1466 yılında Tebriz’i başkent yaptı. Karakoyunluların hükümdarı Cihan Şahı yendi (1467). Galibiyetini rakiplerine bildirmek için Cihan Şah’ın kesik başını Herat’a ve oğlu Hasan Ali’nin kesik başını İstanbul’a gönderdi. Trabzon İmparatoru IV. Yuhannes’un kızı Despina Hatun (Theodora Megale Komnena) ile evlenerek bu devleti himayesi altına almaya çalıştı.

Sınırlarını genişletmesi ve bu denli güçlenmesi Uzun Hasan’ı Osmanlılarla karşı karşıya getirdi. Akkoyunlular ile Osmanlılar arasındaki çatışmalar, Fatih Sultan Mehmed’in Trabzon İmparatorluğu üzerine yaptığı sefer sırasında başladı. Uzun Hasan da Trabzon imparatorunun kızıyla evliydi ve Osmanlı ordusunu durdurmak için Trabzon’a kuvvet gönderdi. Gedik Ahmed Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu bu kuvvetlere yenildi. Fatih, 1461’de Trabzon’u aldıktan sonra Akkoyunluların üzerine sefere çıktı. Uzun Hasan 1473’teki Malatya Savaşı’nı kazanmasına rağmen Otlukbeli Savaşı’nda Fatih karşısında ağır bir yenilgiye uğradı. Bu yenilgiden sonra topraklarındaki siyasal ve askeri gücünü büyük ölçüde yitirdi. Fakat Uzun Hasan 1474-1478 yıllarında Gürcistan’a hücum etti. 1477’de Gürcü Çarı VI. uzun hasanBagrat’la yapılan anlaşmaya göre Tiflis de dahil olmakla doğu Gürcistan Akkoyunlu egemenliğine girdi. “Ebü’n-nasr” unvanıyla anılan Uzun Hasan 6 Ocak 1478’de vefat etti ve Tebriz’de kendisinin yaptırdığı Nasriyye Medresesi bahçesine defnedildi.  Ölümünden sonra oğulları arasında başlayan taht kavgaları Akkoyunlu Devleti’ni iyice zayıflattı.

Uzun Hasan’ın kızı Halime hatun Safevi devletinin Hükümdarı Şah İsmail’in annesi olacaktır. Uzun Hasan’ın yedi oğlu olmuştur: Uğurlu Mehmet Bey, Halil Mirza, Maksud Bey, Yakub Bey, Masih Bey, Yusuf Bey ve Zeynel Bey.