Mesud Barzani Kimdir

Mesud Barzani (Mesûd Barzanî; d. 16 Ağustos 1946 Mahabad), Iraklı Kürt siyasetçi ve Kürdistan Bölgesel Yönetimi Başkanı. Ayrıca Kürdistan Demokratik Partisi’nin 1979 yılından beri başkanlığını yürütmektedir.

İlk yılları
1946 yılında babası Molla Mustafa Barzani’nin de kurulmasında önemli rolü olan Sovyetler Birliği’nin desteğiyle kurulan ve Sovyetler Birliği’nin çekilişiyle aynı yıl içinde yıkılan Kürt devleti, Mehabad Cumhuriyeti’nin başkenti Mehabad’ta doğdu.

Babasının sonraki dönemde bölgede bağımsız Kürt devleti kurma girişimi başarısızlıkla sonuçlandı ve İran ordusunun bölgeye girişiyle baba Barzani SSCB’ye, küçük yaşlarda olan oğlu Mesut Barzani ise Irak’a gitmek zorunda kaldı. Baba Barzani 1958’de Irak’ta krallığın yıkılması sonuçlanan darbenin ardından, yeni kurulan hükümetten aldığı davetle yeniden ülkeye döndü. İlerleyen yıllarda Irak’ın, Kürtlere talep edilen hakları vermemesi üzerine baba Barzani yine ayaklanma başlattı.

1970’lerin ilk yıllarında Molla Mesut Barzani, babası ve kardeşi İdris Barzani ile birlikte Kürtlerin siyasi ve askeri meseleleri üzerine çalışmaya başladılar. Ancak 1975’te babasının ABD’ye ilticasının ardından yine kardeşi İdris ile birlikte Kürdistan Demokratik Partisi’ne başkanlık etmeye başladı.

1979 sonrası dönem
Baba Barzani’nin 1979’da ölümünden sonra partinin en etkin liderleri Mesut ve kardeşi İdris Barzani oldu. Aynı yıl olan İran İslam Devrimi’nden sonra Mesut Barzani ve ailesi destekçilerinin de yardımyla İran’a yerleşti. 1980’de İran-Irak Savaşı’nın başlamasıyla bölgedeki ortamı kullanan Barzani ve partisi KDP Irak sınırın İran’a bakan kısmında güçlenip etkinliğini arttırdı. İran – Irak savaşı sırasında ve sonrasında Irak’ta etkisini arttırmak isteyen İran rejimi, Irak’taki tüm Saddam karşıtı güçleri İslami hareketlenmeler temelinde etkilemeye çalışmış olsalarda Mesut Barzani bu duruma pek sıcak bakmamıştır. 1987’ye dek KDP’yi kardeşi İdris ile yöneten Mesut Barzani 1987’de kardeşinin ölümü sonrası KDP’nin alternatifsiz lideri haline geldi.

İran-Irak Savaşı sonrası dönem
Mesut Barzani 1988’de İran-Irak Savaşı’nın bitmesinden sonra Kürt bölgelerinin hakimiyeti için büyük çabalar harcadı. 1991’deki Körfez Savaşı’ndan Irak’ın yenilgisini fırsat bilen Barzani, Baas rejimine karşı Kürt ayaklanması başlattı. Ayaklanma sonrasında Baas hükümeti ile Kürt ayaklanmacılar arasında büyük çatışmalar çıktı. Olaya müdahale eden Batılı güçler Kürtler için Kuzey Irak’ta güvenli bölgeler yarattı ve çatışmalar sonlandırıldı.

1992 Mayıs’ında Batılı güçler denetiminde Kuzey Irak’ta yapılan seçimlerde KDP lideri Mesut Barzani ve Kürdistan Yurtseverler Birliği lideri Celal Talabani bölgesel liderler olarak seçildiler. Ancak 1994’te KDP-KYB koalisyonunda çıkan anlaşmazlıklardan dolayı iki parti arasında çatışma (Kuzey Irak İç Savaşı) başladı. 1996 Ağustos’unda Barzani, Talabani’nin İran’la anlaşmasından korktuğundan kendisi Baas rejimiyle anlaşma imzaladı, bunun üzerine 31 Ağustos 1996’da Erbil’e giren Irak güçleri bölgeyi Barzani’ye emanet etti. Bu dönemden sonra Ekim 1996’nın sonlarına doğru KDP-KYB arasında ateşkes imzalandı.

Türkiye terörle mücadele için zaman zaman Barzani ve Talabani ile diyalog kurdu. 1997’de ise Barzani Türkiye’nin terörle mücadelesinde ittifak olarak rol aldı ve Peşmergeleri ile destekledi. Sonraki dönemlerde KDP-KYB yine çatıştıysa da, ABD’nin de araya girmesiyle 1998’de KDP-KYB arasında yine ateşkes ilan edildi, bu ateşkes 4 Ekim 2002’de yenilendi.

Kürdistan Bölgesi Başkanı
Barzani, 2003’te Irak’ın işgali’nden sonra kurulan Irak Hükümet Konseyi’nin üyesi oldu ve Nisan 2004’te konseyin başkanı oldu. Haziran 2005’te Irak Kürdistan Parlamentosu tarafından Kürdistan Bölgesel Yönetimi başkanı seçildi.

Farklı dönemlerde Türk hükümet yetkilileriyle çeşitli görüşmeler yapmış olan Mesut Barzani Kürdistan Bölgesi Başkanı olarak birçok ülkede resmi ziyaretler yaptı: Beyaz Saray’da ABD Başkanı George W. Bush ile (25 Ekim 2005), Downing Street’de İngiltere Başbakanı Tony Blair ile (31 Ekim 2005), Vatikan’da Papa ile (14 Kasım 2005), barzaniRoma’da İtalya Başbakanı Silvio Berlusconi ile (13 Kasım 2005), Riyad’da Suudi Arabistan Kralı Abdullah ile (13 Mart 2007) ve Amman’da Ürdün Kralı Abdullah ile (19 Mart 2007).

Temmuz 2009’da, Kürdistan Bölgesel Yönetimi başkanlığı için ilk doğrudan yapılan seçimlerde, Mesut Barzani oyların % 69.6’sını başkan seçildi. Seçimleri yakından takip eden uluslararası gözlemciler ve Irak Seçim Komisyonu seçimleri serbest ve adil olduğunu ilan ettiler. Barzani tüm uluslararası baskılara rağmen 25 Eylül 2017’de Kürdistan bağımsızlık referandumunu yapmaktan vazgeçmedi.

Eleştiriler
Aralık 2005’te Barzani hükümetini ve ailesini eleştiren bir dizi makale yazmış olan Avusturya vatanaşı Kürt hukukçu Kemal Kadir, Irak Kürdistanı’nda tutuklanmıştır. İftira suçlamasıyla yargılanan ve otuz yıl hapis cezasına çarptırılan Kadir, Uluslararası Af Örgütü, Sınır Tanımayan Gazeteciler ve Avusturya hükümetinin uluslararası baskısı sonrasında 2006 yılında serbest bırakıldı.  Mayıs 2010’da gazeteci Sardasht Osman, Barzani ailesini eleştirdikten sonra öldürüldü. Temmuz 2010’da muhalefet gazetesi Rozhnama, yasadışı petrol kaçakçılığından büyük paralar kazanan Barzani liderliğindeki KDP’yi suçlamıştır.